تغییرات خلقی دختران در سن بلوغ؛ علل، نشانه‌ها و راهکارهای علمی

مقدمه
سن بلوغ یکی از حساس‌ترین و پیچیده‌ترین مراحل رشد در زندگی دختران است. در این دوره، تغییرات سریع جسمی، هورمونی، روانی و اجتماعی رخ می‌دهد که می‌تواند منجر به نوسانات شدید خلقی شود. بسیاری از والدین، مربیان و حتی خود دختران، این تغییرات را گیج‌کننده یا نگران‌کننده می‌دانند؛ در حالی که بیشتر آن‌ها بخشی طبیعی از فرایند رشد هستند.
شناخت دقیق تغییرات خلقی دختران در سن بلوغ، به خانواده‌ها کمک می‌کند تا با آگاهی، صبوری و روش‌های درست، از بروز آسیب‌های روانی جدی جلوگیری کنند و رابطه‌ای سالم‌تر با نوجوان خود بسازند.

سن بلوغ دختران از چه زمانی آغاز می‌شود؟

به‌طور معمول، بلوغ دختران بین ۸ تا ۱۳ سالگی شروع می‌شود، اما این بازه می‌تواند تحت تأثیر عوامل ژنتیکی، تغذیه، محیط و سلامت عمومی بدن تغییر کند.

مهم‌ترین نشانه‌های شروع بلوغ

شامل:
رشد سینه‌ها،
شروع قاعدگی،
تغییرات پوستی (جوش و آکنه)،
رشد سریع قد،
تغییرات خلق‌وخو و احساسات می‌باشد.

تغییرات خلقی در دوران بلوغ چیست؟

تغییرات خلقی به نوسانات ناگهانی احساسات گفته می‌شود؛ مانند:
شادی شدید و ناگهانی،
غم، ناراحتی یا گریه بی‌دلیل،
عصبانیت و پرخاشگری،
اضطراب یا حساسیت بیش از حد.
در دختران نوجوان، این تغییرات می‌تواند در بازه‌های کوتاه زمانی اتفاق بیافتد و حتی خود فرد هم نتواند دلیل آن‌ها را توضیح دهد.

مهم‌ترین علل تغییرات خلقی دختران در سن بلوغ

۱.تغییرات هورمونی
اصلی‌ترین عامل نوسانات خلقی در بلوغ، افزایش و نوسان هورمون‌ها به‌ویژه استروژن و پروژسترون می‌باشد. این هورمون‌ها مستقیماً بر بخش‌هایی از مغز که مسئول تنظیم احساسات هستند تأثیر می‌گذارند.
۲.رشد مغز و ناپختگی هیجانی
بر اساس مطالعات علوم اعصاب، بخش تصمیم‌گیری و کنترل احساسات مغز (قشر پیش‌پیشانی) تا اوایل بزرگسالی به‌طور کامل رشد نمی‌کند. به همین دلیل،
کنترل خشم سخت‌تر است، واکنش‌های احساسی شدیدتر هستند و تصمیم‌ها بیشتر احساسی گرفته می‌شوند.
۳.تغییرات جسمی و تصویر بدنی
دختران در دوران بلوغ، نسبت به ظاهر خود حساس‌تر می‌شوند و خود را با همسالان مقایسه می‌کنند و یا ممکن است دچار کاهش اعتمادبه‌نفس شوند.
این موضوع می‌تواند زمینه‌ساز غم، اضطراب یا گوشه‌گیری شود.
۴.فشارهای اجتماعی و تحصیلی
انتظارات بالا از سوی خانواده، مدرسه، دوستان و شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند استرس زیادی ایجاد کند و نوسانات خلقی را تشدید کند.
شایع‌ترین نشانه‌های تغییرات خلقی در دختران نوجوان:
زودرنجی و حساسیت بالا،
گریه‌های ناگهانی،
تمایل به تنهایی،
افت یا نوسان در تمرکز،
بی‌حوصلگی،
تغییر الگوی خواب،
کاهش یا افزایش اشتها می‌باشد.